Wprowadzenie do obrotu substancji i mieszanin chemicznych

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
20 sierpnia 2015

Do obowiązków osoby wprowadzającej substancję chemiczną lub mieszaninę do obrotu należy:
1. Zaklasyfikowanie substancji lub mieszaniny zgodnie z obowiązującymi przepisami.
2. Oznakowanie substancji lub mieszaniny zgodnie z rozporządzeniem 1272/2008/WE (CLP).

Od 1 grudnia 2010 r. wszystkie substancje chemiczne wprowadzane na rynek UE muszą być oznakowywane i klasyfikowane zgodnie z rozporządzeniem CLP. Nowe zasady klasyfikacji, oznakowania i pakowania mieszanin wchodzą w życie 1 czerwca 2015 r.

 W drodze odstępstwa od drugiego akapitu art. 62 rozporządzenia CLP:

  • substancje, które zaklasyfikowano, oznakowano i opakowano zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG oraz wprowadzono już do obrotu przed dniem 1 grudnia 2010 r., zgodnie z niniejszym rozporządzeniem: do dnia 1 grudnia 2012 r. nie muszą być ponownie oznakowane ani pakowane,
  • mieszaniny, które zaklasyfikowano, oznakowano i opakowano zgodnie z dyrektywą 1999/45/EWG oraz wprowadzono już do obrotu przed dniem 1 czerwca 2015 r., do dnia 1 czerwca 2017 r., zgodnie z niniejszym rozporządzeniem: nie muszą być ponownie oznakowane ani pakowane.

3. Sporządzenie karty charakterystyki zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przekazanie jej nieodpłatnie odbiorcy substancji lub mieszaniny najpóźniej w dniu pierwszej dostawy oraz aktualizacji karty charakterystyki, zgodnie z art.31 pkt. 9 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 (REACH)
w określonych w tym punkcie sytuacjach.

4. Przechowywanie danych, na których podstawie dokonano klasyfikacji lub sporządzono kartę charakterystyki, do wglądu organów nadzoru określonych w ustawie.

  • Poinformowanie Inspektora ds. Substancji Chemicznych o wprowadzeniu do obrotu mieszaniny niebezpiecznej lub stwarzającej zagrożenie.
  • Opakowanie substancji lub mieszaniny zgodnie z przepisami art. 20 ustawy
    o substancjach chemicznych i ich mieszaninach
  • Zaopatrzenie substancji lub mieszaniny chemicznej w odpowiednie zamknięcia lub ostrzeżenie o niebezpieczeństwie zgodnie z obowiązującymi przepisami.
  • Przestrzeganie przepisów dotyczących reklamy, zawartych w ustawie
     o substancjach chemicznych i ich mieszaninach.

Przepisy prawne

  1. Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U. 2015 poz. 1203)
  2. Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/W.
  3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (Dz. Urz. UE L 353/2 z 31.12.2008)

Klasyfikacja substancji chemicznych i ich mieszanin

Kategorie substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych określone zostały w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach:

  1. substancje i mieszaniny o właściwościach wybuchowych
  2. substancje i mieszaniny o właściwościach utleniających,
  3. substancje i mieszaniny skrajnie łatwopalne,
  4. substancje i mieszaniny wysoce łatwopalne,
  5. substancje i mieszaniny łatwopalne,
  6. substancje i mieszaniny bardzo toksyczne,
  7. substancje i mieszaniny toksyczne,
  8. substancje i mieszaniny szkodliwe,
  9. substancje i mieszaniny żrące,
  10. substancje i mieszaniny drażniące,
  11. substancje i mieszaniny uczulające,
  12. substancje i mieszaniny rakotwórcze,
  13. substancje i mieszaniny mutagenne,
  14. substancje i mieszaniny działające szkodliwie na rozrodczość,
  15. substancje i mieszaniny niebezpieczne dla środowiska.

Substancje stwarzające zagrożenie i mieszaniny stwarzające zagrożenie to substancje i mieszaniny należące, co najmniej do jednej z klas zagrożenia wymienionych w częściach 2-5 załącznika I do rozporządzenia nr 1272/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin.

Dostawcy substancji lub mieszanin

Są obowiązani do zebrania wiarygodnych informacji o stwarzanych przez nie zagrożeniach dla zdrowia człowieka i dla środowiska, wynikających z ich swoistych właściwości fizykochemicznych i biologicznych oraz udostępniania tej informacji odbiorcom tych substancji lub ich mieszanin na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 1907/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin, zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006  wprowadza w Unii Europejskiej nowe kryteria klasyfikacji i oznakowania w oparciu o Globalny System Zharmonizowany Klasyfikacji i Oznakowania Substancji i Mieszanin Chemicznych (GHS). Rozporządzenie CLP weszło w życie 20 stycznia 2009 r. Stopniowo zastąpi dyrektywę o substancjach niebezpiecznych 67/548/EWG (DSD) i dyrektywę o preparatach niebezpiecznych 1999/45/WE (DPD) z zastosowaniem odpowiednich okresów przejściowych:

  • Zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w rozporządzeniu CLP do dnia 1 grudnia 2010 r. substancje są klasyfikowane zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG, natomiast do dnia 1 czerwca 2015 r. preparaty (mieszaniny) są klasyfikowane zgodnie z dyrektywą 1999/45/WE.
  • Od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia 1 czerwca 2015 r. substancje są klasyfikowane zarówno zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG, jak i z rozporządzeniem CLP. W praktyce oznacza to, że w karcie charakterystyki substancji w okresie wymienionym powyżej należy zamieścić podwójną klasyfikację, zgodną z dyrektywą 67/548/EWG i rozporządzeniem CLP.
  • W przypadku substancji zaklasyfikowanych i oznakowanych zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG, które wprowadzono do obrotu (wprowadzenie do obrotu to zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu CLP odpłatne lub nieodpłatne dostarczenie lub udostępnienie stronie trzeciej. Import jest uznawany za wprowadzenie do obrotu) przed dniem 1 grudnia 2010 r., nie muszą być one ponownie oznakowane i opakowane do dnia 1 grudnia 2012 r. (dwa lata na wyprzedanie tego co już znajduje się na „półkach”).
  • Podobnie w przypadku mieszanin zaklasyfikowanych i oznakowanych zgodnie z dyrektywą 1999/45/WE, które wprowadzono do obrotu przed dniem 1 czerwca 2015 r., nie muszą być one ponownie oznakowane i opakowane do dnia 1 czerwca 2017 r. (dwa lata na wyprzedanie tego co już znajduje się na „półkach”).
  • Dyrektywa 67/548EWG i dyrektywa 1999/45/WE, a także rozporządzenia Ministra Zdrowia które wdrażają do prawodawstwa polskiego przepisy tych dyrektyw, tracą moc z dniem 1 czerwca 2015 r.

Rozporządzenie CLP obecnie obowiązuje równolegle z już istniejącym ustawodawstwem dotyczącym zasad klasyfikacji, pakowania i oznakowania substancji i preparatów, a mianowicie z dyrektywą o substancjach niebezpiecznych 67/548/EWG oraz dyrektywą 1999/45/WE, która dotyczy preparatów niebezpiecznych. 

Obowiązki pracodawcy związane ze stosowaniem w zakładach substancji chemicznych i ich mieszanin:

  1. Ustalić czy w środowisku pracy występuje czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie oraz do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez ten czynnik
  2. Stosować wyłącznie  substancje chemiczne i ich mieszanin oznakowanych w sposób widoczny, umożliwiający ich identyfikację .
  3. Sporządzić spis substancji niebezpiecznych, mieszanin niebezpiecznych, substancji stwarzających zagrożenie, mieszanin stwarzających zagrożenie.
  4. Sporządzić spis kart charakterystyki tych substancji/mieszanin stosowanych w działalności zawodowej).
  5. Zapewnić aby prace, przy których istnieje możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, były wykonywane, przez co najmniej dwie osoby, w celu zapewnienia asekuracji.

Oznakowanie

Opakowania substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych oraz niektórych mieszanin wprowadzanych do obrotu muszą być odpowiednio oznakowane. 

Zgodnie Artykuł 20.2. Ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach Dz. U. 2011 nr 63 poz. 322) oznakowanie opakowania substancji niebezpiecznej i mieszaniny niebezpiecznej powinno zawierać:

  • nazwę umożliwiającą jednoznaczną identyfikację substancji niebezpiecznej lub mieszaniny niebezpiecznej;
  • nazwę, adres siedziby i numer telefonu przedsiębiorcy, a w przypadku osoby fizycznej — imię i nazwisko, adres miejsca wykonywania działalności i numer telefonu osoby wprowadzającej substancję lub mieszaninę do obrotu;
  • w przypadku mieszanin niebezpiecznych:
    • nazwy substancji niebezpiecznych,
    • alternatywne nazwy rodzajowe substancji niebezpiecznych — jeżeli dotyczy;
  • znak lub znaki ostrzegawcze i napisy określające ich znaczenie;
  • zwrot lub zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (zwroty R), a w przypadku środków ochrony roślin dodatkowe zwroty wskazujące szczególny rodzaj zagrożenia dla zdrowia człowieka lub dla środowiska, umieszczone zgodnie z przepisami o klasyfikacji substancji i ich mieszanin;
  • zwrot lub zwroty bezpiecznego stosowania (zwroty S), a w przypadku środków ochrony roślin dodatkowe zwroty określające warunki bezpiecznego stosowania.

Oznakowanie opakowania dla substancji niebezpiecznej lub mieszaniny niebezpiecznej, wprowadzanych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinno być sporządzone w języku polskim.

Należy również zwrócić uwagę,  że oznakowanie opakowania powinno posiadać odpowiednie wymiary zależne od pojemności produktu.

Szczegółowe wymagania dotyczące oznakowania opakowania substancji niebezpiecznej i mieszaniny niebezpiecznej określone zostały w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie oznakowania opakowań substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych oraz niektórych mieszanin (Dz. U. 2012 nr 0 poz. 445).

Opakowania, które zawierają mieszaniny niebezpieczne przeznaczone do sprzedaży dla konsumentów, nie mogą mieć:

  • kształtu lub dekoracji graficznej, które mogą przyciągać uwagę i ciekawość dzieci lub wprowadzać konsumentów w błąd,
  • wyglądu lub oznaczenia stosowanego dla środków spożywczych lub pasz, leków lub kosmetyków.


Karta charakterystki

Karta charakterystyki jest powszechnie przyjętą i skuteczną metodą dostarczania informacji dotyczących substancji i mieszanin we Wspólnocie i stała się integralną częścią systemu w ramach ROZPORZĄDZENIA (WE) NR 1907/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE

Karta charakterystyki powinna:

  • zawierać 16 obowiązkowych punktów, kolejność punktów winna być taka jak
    w rozporządzeniu  
  • być dostarczana dla substancji i mieszanin sklasyfikowanych, jako niebezpieczne, mieszanin niesklasyfikowanych, jako niebezpieczne, ale zawierających, co najmniej 1% ( 0.2 % dla gazów) substancji stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub środowiska, substancji, dla której ustalono NDS (dotyczy to również składników mieszaniny), 
  • być dostarczona do odbiorcy nie później niż w dniu wprowadzania do obrotu lub
    w dniu pierwszej dostawy,  
    • być dostarczana nieodpłatnie,  
  • być dostępna w sklepie - na życzenie konsumentów (nie koniecznie w momencie   zakupu - można ją przesłać do odbiorcy),
  • być zaktualizowana w momencie pojawienia się jakichkolwiek nowych danych – aktualizacja karty charakterystyki powinna być bezpłatna,
  • nie zawierać zbędnego tekstu, np. mieszanina nie jest niebezpieczna dla środowiska,
  • może być dostarczona na nośnikach elektronicznych jak również drogą elektroniczną (odbiorca winien jednak posiadać skrzynkę pocztową),
  • być napisana językiem prostym i zrozumiałym,
  • zawierać wszystkie niezbędne dane o zagrożeniach,
  • nie powinna zawierać zbędnego tekstu, np. mieszanina nie jest niebezpieczna dla środowiska,
  • być przygotowana przez wykwalifikowaną osobę lub zespół osób,
  • w karcie charakterystyki winien być wymieniony producent, importer lub dystrybutor oraz data sporządzenia bądź aktualizacji karty.
  • użytkownikom podjęcie niezbędnych środków dotyczących ochrony zdrowia ludzkiego i bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz ochrony środowiska,
  • pracodawcom stwierdzenie, czy w miejscu pracy znajdują się niebezpieczne środki chemiczne, a także ocenę ryzyka dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników wynikającego z ich zastosowania.

Karta charakterystyki umożliwia:

Osoba sporządzająca kartę charakterystyki bierze pod uwagę to, że karta charakterystyki musi informować jej użytkownika o zagrożeniach stwarzanych przez substancję lub mieszaninę oraz zawierać informacje dotyczące bezpiecznego magazynowania substancji lub mieszaniny, postępowania z nią oraz jej usuwania.

Karta charakterystyki dostarczana jest w językach urzędowych państw członkowskich, na terenie których substancja lub mieszanina jest wprowadzana do obrotu, chyba że zainteresowane państwa członkowskie postanowią inaczej.

Informacje podane w karcie charakterystyki są zgodne z informacjami zawartymi w raporcie bezpieczeństwa chemicznego, gdy taki raport jest wymagany. W przypadku gdy sporządzono raport bezpieczeństwa chemicznego, w załączniku do karty charakterystyki umieszcza się odpowiedni(-e) scenariusz(-e) narażenia.

Wzór karty charakterystyki określają załączniki do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 453/2010 z dnia 20 maja 2010r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowania ograniczeń w zakresie chemikaliów (RACH):

  • od dnia 1 grudnia 2010r. wzór karty charakterystyki stanowi załącznik nr I do ww. rozporządzenia,
  • od dnia 1 czerwca 2015r. wzór karty charakterystyki stanowi załącznik nr II do ww. rozporządzenia

Kontakt do Oddziału Higieny Pracy i Nadzoru nad Środkami Zastępczymi:
tel: 32 351 23 30
e-mail hp-chem@wsse.katowice.pl